กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ 

จากอนามัยโพล เรื่อง “พฤติกรรมการดื่มนม” สำรวจระหว่างวันที่ 1–31 พฤษภาคม 2569 จากผู้ตอบ 1,999 คน พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ยังคงมีพฤติกรรมดื่มนม โดยร้อยละ 30.17 ดื่มนมทุกวัน และร้อยละ 32.77 ดื่มนมเพียง 1–2 วันต่อสัปดาห์ ขณะที่ร้อยละ 6.05 ไม่ดื่มนมเลย สะท้อนว่านมยังเป็นที่นิยม แต่ยังมีช่องว่างในการส่งเสริมให้ประชาชนดื่มนมอย่างสม่ำเสมอและเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย

ด้านปริมาณการบริโภค พบว่า ส่วนใหญ่ดื่มนมวันละ 1 หน่วยบริโภค (ขวด/แก้ว/กล่อง/ถุง) (ร้อยละ 47.92) รองลงมาคือวันละ 2 หน่วยบริโภค (ร้อยละ 24.01) และมากกว่า 3 หน่วยบริโภคต่อวัน ร้อยละ 13.86

ด้านพฤติกรรมการเลือกบริโภค พบว่า นมรสจืด เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมสูงสุด (ร้อยละ 73.54) ขณะที่ปัจจัยสำคัญในการเลือกดื่มนม ได้แก่ คุณค่าทางโภชนาการ (ร้อยละ 76.69) รองลงมาคือ คุณภาพสินค้า (ร้อยละ 42.07) และ รสชาติ (ร้อยละ 33.22) ตามลำดับ ส่วนช่องทางการซื้อหลักคือ ร้านสะดวกซื้อ (ร้อยละ 45.82) รองลงมาคือห้างสรรพสินค้า/ซูเปอร์มาร์เก็ต (ร้อยละ 23.61) และร้านขายของชำในชุมชน (ร้อยละ 16.11) อย่างไรก็ตาม ผลอนามัยโพลพบประเด็นสำคัญที่ควรเร่งดำเนินการด้านการสื่อสารความรอบรู้สุขภาพ โดยผู้ตอบถึง ร้อยละ 78.44 เข้าใจว่า “นมธัญพืชสามารถทดแทนประโยชน์จากนมวัวได้” และร้อยละ 50.13 เข้าใจว่า “นมปรุงแต่งกลิ่น/รส มีประโยชน์เทียบเท่านมรสจืด” ซึ่งเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน อาจส่งผลต่อการเลือกบริโภคที่ไม่เหมาะสม โดยเฉพาะหากใช้นมธัญพืชทดแทนนมวัวโดยไม่ได้พิจารณาคุณค่าทางโภชนาการ

โดยสรุป ผลอนามัยโพลนี้สะท้อนให้เห็นว่า ประชาชนส่วนใหญ่ยังมีพฤติกรรมดื่มนม แต่มีกลุ่มที่ดื่มไม่สม่ำเสมอหรือไม่ดื่มนมเลย จึงยังมีช่องว่างในการส่งเสริมการดื่มนมให้เหมาะสมตามวัย โดยนมรสจืดเป็นประเภทที่ได้รับความนิยมสูง และผู้ตอบให้ความสำคัญกับคุณค่าทางโภชนาการเป็นอันดับแรก อย่างไรก็ตาม ยังพบความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับนมวัว นมธัญพืช และนมปรุงแต่งกลิ่น/รส ซึ่งอาจนำไปสู่การเลือกบริโภคที่ไม่เหมาะสม จึงควรเร่งสื่อสารสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องด้านโภชนาการ ควบคู่กับการส่งเสริมการเลือกดื่มนมที่เหมาะสมกับแต่ละกลุ่มวัย

ข้อเสนอ

มีข้อเสนอให้สำนักโภชนาการร่วมกับกองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ นำผลอนามัยโพลไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนส่งเสริมการดื่มนมเป็นประจำในทุกช่วงวัย และแก้ไขความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับนมวัวและนมทางเลือก เพื่อให้เลือกบริโภคได้ถูกต้องและเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย โดยมีรายละเอียด ดังนี้

1. นำไปเป็นข้อมูลประกอบเพื่อการวางแผนส่งเสริมการดื่มนมให้เพียงพอ เน้นย้ำถึงประโยชน์ของการดื่มนมและส่งเสริมให้ประชาชนดื่มนมอย่างเหมาะสมตามวัย ตามที่ผลอนามัยโพลพบว่าผู้ตอบส่วนใหญ่ ดื่มนม เพียง 1–2 วันต่อสัปดาห์ และยังมีกลุ่มที่ไม่ดื่มนมเลย ขณะที่ปริมาณการดื่มส่วนใหญ่อยู่ที่วันละ 1 หน่วยบริโภค (ขวด/แก้ว/กล่อง/ถุง) จึงควรนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้วางแผนมาตรการส่งเสริมการบริโภคนมในปริมาณที่เหมาะสม โดยเน้นการสร้างนิสัยดื่มนมเป็นประจำ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ให้ดื่มนมเป็นประจำทุกวันและวันละ 2 แก้วขึ้นไป เพื่อการเจริญเติบโตและมีพัฒนาการที่ดี รวมทั้งเลือกนมที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง น้ำตาลต่ำ เช่น นมรสจืด และเหมาะสมกับภาวะสุขภาพของแต่ละกลุ่มวัย
2. นำไปเป็นข้อมูลประกอบเพื่อการสื่อสาร สร้างความรอบรู้ด้านการบริโภคนมให้ประชาชนตระหนักถึงประโยชน์ของนมต่อสุขภาพ เช่น การเสริมสร้างกระดูกและฟัน การได้รับโปรตีนคุณภาพดี แคลเซียม และสารอาหารที่จำเป็น รวมทั้งส่งเสริมให้เลือกดื่มนมรสจืดเป็นหลัก ลดการบริโภคนมรสหวานหรือนมปรุงแต่ง และอ่านฉลากโภชนาการก่อนเลือกซื้อ นอกจากนี้ ควรสื่อสารเพื่อแก้ไขความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับ “นมวัว” และ “นมทางเลือก” โดยเฉพาะประเด็นที่ผู้ตอบบางส่วนเข้าใจว่านมธัญพืชสามารถทดแทนประโยชน์จากนมวัวได้ทั้งหมด และ “นมปรุงแต่งกลิ่น/รส มีประโยชน์เช่นเดียวกับนมรสจืด” จึงควรจัดทำสื่อที่เข้าใจง่าย เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย และเผยแพร่ผ่านช่องทางที่ประชาชนเข้าถึงได้สะดวก เช่น ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้า/ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านค้าในชุมชน สถานศึกษา เป็นต้น

ส่วนที่ 1 พฤติกรรมการดื่มนม

1. หนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมา คุณดื่มนมกี่วัน

ส่วนใหญ่ตอบว่า ในสัปดาห์ที่ผ่านมาดื่มนม เพียง 1 – 2 วันต่อสัปดาห์ คิดเป็นร้อยละ 32.77 รองลงมา คือดื่มนมทุกวัน คิดเป็นร้อยละ 30.17 และดื่มนม 3-4 วันต่อสัปดาห์ คิดเป็นร้อยละ 20.81 ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม พบมีผู้ที่ไม่ดื่มนมเลย ร้อยละ 6.05 รายละเอียดดังตารางที่ 1

ตารางที่ 1 แสดงการดื่มนมประจำสัปดาห์

2. ปริมาณนมที่ดื่มต่อวัน

พบว่า ผู้ตอบส่วนใหญ่ดื่มนมวันละ 1 หน่วยบริโภค (ขวด/แก้ว/กล่อง/ถุง) คิดเป็นร้อยละ 47.92 รองลงมา คือ ดื่มนมวันละ 2 หน่วยบริโภค (ขวด/แก้ว/กล่อง/ถุง) ร้อยละ 24.01 และ ดื่มนมวันละมากกว่า 3 หน่วยบริโภค (ขวด/แก้ว/กล่อง/ถุง) ร้อยละ 13.86 ตามลำดับ และมีผู้ที่ไม่ดื่มนมเลย คิดเป็นร้อยละ 5.70 รายละเอียดดังตารางที่ 2

ตารางที่ 2 แสดงปริมาณนมที่ดื่มนมต่อวัน

3. รสชาติ/กลิ่นของนมที่นิยมดื่มเป็นประจำ

พบว่า รสชาติ/กลิ่นของนมที่ผู้ตอบส่วนใหญ่นิยมดื่มมากที่สุด 3 อันดับแรก คือ นมรสจืด ร้อยละ 73.54 รองลงมา คือนมรสช็อกโกแลต ร้อยละ 29.81 และนมรสไวท์มอลต์ ร้อยละ 12.61 ตามลำดับ รายละเอียดดังตารางที่ 3

ตารางที่ 3 แสดงรสชาติ/กลิ่นของนมที่นิยมดื่มเป็นประจำ (ตอบได้มากกว่า 1 ข้อ)

4. แหล่งที่คุณได้รับหรือซื้อนมบ่อยที่สุด

ผู้สำรวจส่วนใหญ่ซื้อนมจาก ร้านสะดวกซื้อมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 45.82 รองลงมา คือ ห้างสรรพสินค้า/ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้อยละ 23.61 ร้านขายของชำในชุมชน ร้อยละ 16.11 และได้รับนมจากโครงการนมโรงเรียนหรือได้รับฟรี ร้อยละ 12.21 ตามลำดับ รายละเอียดดังตารางที่ 4

ตารางที่ 4 แสดงแหล่งที่ได้รับหรือซื้อนมบ่อยที่สุด

5. ความเข้าใจเกี่ยวกับการดื่มนม

จากผลการสำรวจความเข้าใจเกี่ยวกับการดื่มนม พบว่า ผู้ตอบส่วนใหญ่ทราบและเข้าใจถูกต้องว่า “นมวัวช่วยเพิ่มมวลกระดูกให้เด็กร่างกายสูง สมาร์ท” ร้อยละ 98.35 รองลงมาคือ “เด็กส่วนน้อยแพ้นมวัว” ร้อยละ 82.34 และ “นมวัวช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก” ร้อยละ 79.14 ตามลำดับ

แต่อย่างไรก็ตาม มีผู้ที่ตอบแบบสำรวจบางส่วน มีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน โดยพบมีผู้ที่เห็นด้วยกับข้อความที่ไม่ถูกต้องว่า “นมธัญพืชทดแทนประโยชน์จากนมวัวได้” ร้อยละ 78.44 ซึ่งคำอธิบายของข้อความนี้คือ นมธัญพืชมีประโยชน์ แต่สารอาหารบางชนิด เช่นแคลเซียม โปรตีน และวิตามินดี อาจมีปริมาณน้อยกว่านมวัว ดังนั้น นมธัญพืชมีกรดอะมิโนจำเป็นน้อยกว่านมจากสัตว์ นมธัญพืชจึงไม่สามารถทดแทนประโยชน์จากนมวัวได้ทั้งหมด    นอกจากนี้ มีผู้ที่เลือกตอบว่าเห็นด้วยกับข้อความที่ไม่ถูกต้องว่า “นมปรุงแต่งกลิ่น/รส มีประโยชน์เช่นเดียวกับนมรสจืด” ร้อยละ 50.13 ซึ่งคำอธิบายข้อความนี้คือ นมปรุงแต่งกลิ่น/รส มักมีพลังงาน น้ำตาล มากกว่านมรสจืด ซึ่งสารอาหารเหล่านี้ส่งผลเสียต่อสุขภาพ รายละเอียดดังตารางที่ 5

ตารางที่ 5 แสดงความเข้าใจเกี่ยวกับการดื่มนม (เลือกตอบได้มากกว่า 1 ข้อ)

6. เหตุผลสำคัญในการเลือกดื่มนม

พบว่า เหตุผลที่ผู้ตอบส่วนใหญ่ให้ความสำคัญในการเลือกดื่มนมมากที่สุด 3 อันดับแรก คือ คุณค่าทางโภชนาการ ร้อยละ 76.69 รองลงมาคือ สินค้ามีคุณภาพ ร้อยละ 42.07 และรสชาติของนม ร้อยละ 33.22 ตามลำดับ รายละเอียดดังตารางที่ 6

ตารางที่ 6 แสดงเหตุผลสำคัญในการเลือกดื่มนม (เลือกตอบได้มากกว่า 1 ข้อ)

ส่วนที่ 2 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสำรวจ

      ผู้ตอบส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 81.24 รองลงมาคือเพศชาย ร้อยละ 17.81 และกลุ่ม LGBTQIAN+ ร้อยละ 0.95 เมื่อพิจารณาตามช่วงอายุ พบว่า ส่วนใหญ่มีอายุอยู่ในช่วง 25-44 ปี ร้อยละ 41.52 รองลงมาคือกลุ่มอายุ 45-59 ปี ร้อยละ 25.66 และกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป ร้อยละ 14.31 ตามลำดับ ในด้านระดับการศึกษา ส่วนใหญ่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ร้อยละ 45.32 รองลงมาคือระดับประถมศึกษา ร้อยละ 18.71 ระดับสูงกว่าปริญญาตรี ร้อยละ 11.21 และระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ร้อยละ 10.86 ตามลำดับ ทั้งนี้ ผู้ตอบส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับราชการ/รัฐวิสาหกิจ/พนักงานของรัฐ/ลูกจ้างรัฐ ร้อยละ 34.77 รองลงมาคือ นักเรียน/นักศึกษา ร้อยละ 12.66 และแม่บ้าน/พ่อบ้าน ร้อยละ 11.80 เมื่อจำแนกตามลักษณะพื้นที่อยู่อาศัย พบว่า ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ร้อยละ 37.57 รองลงมาคือเทศบาลตำบล ร้อยละ 33.37 และเขตการปกครองรูปแบบพิเศษ (กทม./พัทยา) ร้อยละ 13.16 ตามลำดับ

ตารางที่ 7 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสำรวจ

โดย คณะทำงานขับเคลื่อนอนามัยโพล

สำนักโภชนาการ

กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ

                                       มิถุนายน 2569

	Writer
	นปภัช ธรรมบำรุง

	Editor
	สุนิษา มะลิวัลย์

	Content Creater & Graphic
	วิษณุ ศรีวิไล
	มนุษย์ผู้เชื่อวันพีซมีจริง

	Coordinator
	ชวิศา แก้วสอน

	Executive Editor
	เบญจวรรณ ธวัชสุภา