ภัทราภรณ์ พวงศรี

         จากผลอนามัยโพล เรื่อง “เมืองสุขภาพดี ในสายตาผู้คน” ระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์ – 30 มิถุนายน 2568 มีผู้ตอบจำนวน 1,287 คน พบว่า มีผู้ที่เคยได้ยินหรือรับรู้เกี่ยวกับโครงการพัฒนาเมืองสุขภาพดี ถึงร้อยละ 81.51 และไม่เคยรับรู้ ร้อยละ 18.49 โดยมีผู้ที่ทราบว่าเทศบาลหรือองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ที่ตนอาศัยอยู่ได้รับการประเมินรับรองให้เป็น “เมืองสุขภาพดี” ร้อยละ 63.09 ในขณะที่ มีผู้ที่ไม่ทราบร้อยละ 36.91

          สำหรับบริการสาธารณะที่ผู้ตอบ เข้าถึงมากที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่ ที่พักอาศัยชุมชนสะอาด (ร้อยละ 94.41) ร้านอาหารสะอาดถูกสุขลักษณะ (ร้อยละ 93.40) น้ำประปาที่สะอาด และการจัดการขยะที่ดี (สัดส่วนที่เท่ากันที่ร้อยละ 91.22) ในทางกลับกัน พบว่าบริการสาธารณะที่มีการเข้าถึงน้อยที่สุด ได้แก่ สถานที่สาธารณะสำหรับผู้สูงอายุ/ผู้พิการ (ร้อยละ 82.05) ส้วมสาธารณะสะอาด (ร้อยละ 83.22) และสวนหรือสนามเด็กเล่น/      ที่ออกกำลังกาย (ร้อยละ 87.26) ตามลำดับ นอกจากนี้ เมื่อถามถึงการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง พบว่า ผู้ตอบมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองในระดับ “มาก” (ร้อยละ 39.32) “ปานกลาง” (ร้อยละ 38.07) และ “มากที่สุด” (ร้อยละ 13.60) ตามลำดับ

          ในประเด็นด้านสุขภาพ ผู้ตอบส่วนใหญ่พอใจกับสุขภาพของตนเองในระดับมาก ร้อยละ 42.27 รองลงมาพอใจในระดับปานกลาง ร้อยละ 33.33 และระดับมากที่สุด ที่ร้อยละ 18.96 เมื่อถามความคิดเห็นเกี่ยวกับเมืองที่อาศัยอยู่ ส่วนใหญ่ตอบว่าเมืองที่อาศัยอยู่มีส่วนช่วยให้สุขภาพดีขึ้น ร้อยละ 70.09  สุขภาพยังคงเหมือนเดิม ร้อยละ 23.15  และมีสุขภาพแย่ลง ร้อยละ 1.01

           ทั้งนี้ ลักษณะของ “เมืองสุขภาพดี” ในสายตาประชาชน พบว่าลักษณะที่ผู้ตอบให้ความสำคัญมากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มีการจัดการขยะที่ดี (ร้อยละ 89.12) มีคุณภาพอากาศที่ดี (ร้อยละ 87.88) และมีน้ำสะอาดสำหรับอุปโภคบริโภค (ร้อยละ 85.47) ตามลำดับ

ข้อเสนอจากผลการสำรวจ

         จากผลอนามัยโพล “เมืองสุขภาพดี ในสายตาผู้คน” มีข้อเสนอต่อกองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ และกองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ กรมอนามัย เพื่อนำผลอนามัยโพลไปใช้ประโยชน์ ดังนี้  

1. ใช้ประกอบการวางแผนส่งเสริมการพัฒนาเมืองสุขภาพดี ที่ตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน โดย

• สนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในระดับพื้นที่ ยกระดับคุณภาพบริการสาธารณะ โดยเฉพาะด้านที่ยังมีอัตราการเข้าถึงต่ำ ได้แก่ 1) สถานที่สาธารณะสำหรับผู้สูงอายุและผู้พิการ 2) ส้วมสาธารณะสะอาด 3) สวนสาธารณะ/สถานที่ออกกำลังกาย/สนามเด็กเล่นที่เข้าถึงได้ในระยะเดินถึง
• พิจารณาจัดทำเกณฑ์ขั้นต่ำหรือข้อกำหนด (Minimum Standards) สำหรับเมืองสุขภาพดีในประเด็นที่ประชาชนให้ความสำคัญ เช่น ระบบจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพ คุณภาพอากาศที่ดี น้ำสะอาดและปลอดภัยสำหรับอุปโภคบริโภค เป็นต้น
• ใช้ข้อมูลจากอนามัยโพลเพื่อติดตามผลในระดับพื้นที่ ประเมินผลสัมฤทธิ์ของเมืองสุขภาพดีในเชิงรูปธรรมและเชิงคุณภาพจากมุมมองของประชาชน 

2. ใช้เป็นข้อมูลประกอบการสื่อสาร สร้างความรอบรู้ และสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชน จากผลอนามัยโพลพบว่า ยังมีผู้ที่ไม่เคยรับรู้เกี่ยวกับโครงการ “เมืองสุขภาพดี” ร้อยละ 18.49 และไม่ทราบสถานะการรับรองเมืองสุขภาพดี ร้อยละ 36.91 ในขณะที่ พบว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาเมืองอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 39.32 และปานกลาง ร้อยละ 38.07 ซึ่งยังมีโอกาสพัฒนาให้เพิ่มขึ้น ดังนี้

• เสริมสร้างการรับรู้และการสื่อสารสาธารณะอย่างทั่วถึง พัฒนาช่องทางการสื่อสารที่หลากหลาย เพื่อสร้างความเข้าใจเรื่อง “เมืองสุขภาพดี” ส่งเสริมบทบาทผู้นำชุมชน และ อสม. เป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดข้อมูล จัดเวทีคืนข้อมูลเมืองสุขภาพดีเพื่อเพิ่มการรับรู้เกี่ยวกับโครงการ และรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงการดำเนินงาน
• สนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทในทุกขั้นตอนของการพัฒนาเมือง และพัฒนาเครื่องมือหรือกลไกให้ประชาชนสามารถเสนอข้อคิดเห็นและติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างโปร่งใส

โดย คณะทำงานขับเคลื่อนอนามัยโพล ปีงบประมาณ 2568

 กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ

16 กรกฎาคม 2568

	Writer
	ภัทราภรณ์ พวงศรี

	Editor
	สุนิษา มะลิวัลย์

	Executive Editor
	เบญจวรรณ ธวัชสุภา

	Graphic
	วิษณุ ศรีวิไล
	มนุษย์ผู้เชื่อวันพีซมีจริง